21 grudnia br. w Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku zaprezentowane zostały wyniki konkursu na opracowanie koncepcji urbanistyczno-architektonicznej cmentarza wojskowego Żołnierzy Wojska Polskiego na Westerplatte. Zwycięską pracę wykonali NM architekci Tomasz Marciniewicz, Zuzanna Szpocińska, Jerzy Grochulski (zespół autorski w składzie: Tomasz Marciniewicz, Zuzanna Szpocińska, Jerzy Grochulski, Karolina Kayzer).
Celem konkursu było wyłonienie najkorzystniejszej pracy stanowiącej koncepcję cmentarza Żołnierzy Wojska Polskiego na Westerplatte, która w sposób odpowiedni dla rangi historycznej i kulturowej tego symbolicznego miejsca rozpoczęcia II wojny światowej upamiętni poległych żołnierzy Wojska Polskiego, a jednocześnie będzie stanowić podstawę do opracowania pełnej dokumentacji umożliwiającej realizację inwestycji. Celem wyłonionej koncepcji powinno być stworzenie miejsca pamięci, interakcji społecznej, kultury, edukacji patriotycznej i historycznej oraz przestrzeni, w której będą się odbywać uroczystości państwowe, religijne, a także wojskowe.
Na konkurs wpłynęło 27 prac, które zostały poddane weryfikacji, a następnie ocenie. Obrady Sądu Konkursowego odbywały się pod przewodnictwem dr. hab. inż. arch. Bolesława Stelmacha, prof. Politechniki Łódzkiej – dyrektora Narodowego Instytutu Architektury i Urbanistyki. Ciało doradcze Sądu Konkursowego stanowiła Kapituła Konkursowa.
– Konkurs był bardzo trudny. Należało z jednej strony zaprojektować kameralny cmentarz dla bohaterów dramatycznych wydarzeń na Westerplatte, a z drugiej znaleźć formę ponadczasowego, uniwersalnego upamiętnienia, które uszanuje kruche, autentyczne świadectwa historii: krajobraz, ukształtowanie terenu, ruiny, leje po bombach. Nadesłane prace należy ocenić jako dobre lub bardzo dobre – powiedział przewodniczący Sądu Konkursowego dr hab. inż. arch. Bolesław Stelmach.
Praca, która otrzymała I nagrodę, zrobiła duże wrażenie na dyrektorze Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku dr. Karolu Nawrockim. – Cieszę się z faktu, że ta koncepcja wpisała się w nasze oczekiwania, które w Regulaminie Konkursu zawarliśmy. Dla nas niezwykle istotne było to, aby cmentarz został dostrzeżony jako część Muzeum Westerplatte i Wojny 1939, aby wpisał się w założenia programowe całej memoratywnej, muzeologicznej koncepcji. Tak się stało i to budzi wielką radość. Bardzo zależało nam także na tym, aby Westerplatte – miejsce, które niestety zostało przygniecione współczesnością PRL-u, industrialną współczesnością lat dziewięćdziesiątych i dwutysięcznych, które zatraciło swoją historyczność oraz krajobraz przestrzenny niosący ze sobą wielką symbolikę – nie przygnieść kolejną koncepcją, monumentalną koncepcją cmentarza. Ten warunek również został dzięki tej pracy spełniony. Bardzo ważne było dla nas także, aby w całej koncepcji cmentarza obok placu apelowego i miejsca pochówku wkomponować oraz wyeksponować Wartownię nr 5 i Willę Oficerską – relikty Wojskowej Składnicy Tranzytowej, które mają przemawiać do zwiedzającego. Cieszę się, że te wszystkie trzy wymagania zostały spełnione – mówił.
Zwycięski zespół autorski zostanie zaproszony do negocjacji w trybie zamówienia z wolnej ręki na szczegółowe opracowanie dokumentacji projektowej umożliwiającej inwestycję.
-Praca uzyskała I nagrodę, ponieważ najlepiej ze wszystkich przedstawionych projektów realizuje idee konkursu, w tym symboliczność przekazu i czytelność ideową. Praca minimalnymi środkami wyrazu organizuje przestrzeń cmentarza jako współczesną propozycję klasycznych symboli. Ponadczasowa – absolutna forma zamyka drogę przez las Westerplatte, a stalle – miejsca pochówków, stojące wokół krzyża, symbolicznie się z nim jednoczą. Minimalne środki wyrazu zaproponowane w pracy pozwalają przemówić krajobrazowi, niebu, drzewom, łące, które są najważniejszym nośnikiem pamięci dramatu, który rozegrał się na Westerplatte. Dostosowanie uniwersalnego, geometrycznego archetypu, który czerpie z antycznej, potem renesansowej, a także współczesnej symboliki, do tego krajobrazu pozwoli na zaistnienie Miejsca. Odkształcenie geometrii, które będzie wynikiem uformowania terenu, uwzględnienia istniejących drzew, spowoduje stopienie ponadczasowego symbolu z przestrzenią ukształtowaną przez historię – czytamy w uzasadnieniu wyników konkursu.
źródło: Muzeum II Wojny Światowej
