Powrót do szkoły to nie tylko kompletowanie wyprawki. Dla wielu uczniów to czas stresu przed powrotem do środowiska, w którym doświadczają przemocy. Według raportu RÓWIEŚNICY 2026 Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę aż 87% dzieci w wieku 10–17 lat doświadcza przemocy rówieśniczej. Jednocześnie dane pokazują związek między poziomem empatii a skalą stosowania przemocy rówieśniczej, w szczególności bullyingu i cyberbullyingu. To ważny sygnał dla rodziców i nauczycieli: rozwijanie empatii może być jednym z istotnych elementów profilaktyki przemocy.
Początek roku szkolnego to dla dorosłych dobry moment, by zaplanować na kolejne miesiące naukę kompetencji, które pomagają dzieciom budować bezpieczne relacje. Jedną z nich jest empatia.
Empatia pomaga dziecku zauważać i rozumieć emocje innych osób oraz dostrzegać konsekwencje własnego zachowania. Dzięki niej dziecko może łatwiej zareagować, gdy widzi, że ktoś jest wyśmiewany, odrzucany czy krzywdzony.
– Empatia sama w sobie nie rozwiąże problemu przemocy rówieśniczej, ale jest ważną kompetencją, którą możemy rozwijać od najmłodszych lat. Dziecko, które potrafi zauważyć emocje drugiej osoby i spojrzeć na sytuację z jej perspektywy, ma większą szansę budować relacje oparte na szacunku i reagować na krzywdę innych – mówi Marta Wojtas, psycholożka.
Szczególne znaczenie mają także świadkowie przemocy. Dziecko, które potrafi rozpoznać emocje drugiej osoby i zrozumieć jej perspektywę, będzie miało w sobie większą gotowość, by zareagować, poszukać pomocy u dorosłego i wesprzeć osobę krzywdzoną.
– Przemoc rówieśnicza może przybierać różne formy, od wyśmiewania, poniżania i wykluczania po przemoc fizyczną czy cyberprzemoc. Każda z nich może mieć dla dziecka poważne konsekwencje i wpływać na jego poczucie bezpieczeństwa, samoocenę oraz relacje z innymi. Dlatego tak ważne jest, aby dzieci wiedziały, jak reagować, kiedy widzą krzywdę, a dorośli potrafili ją zauważyć, potraktować poważnie i odpowiednio zareagować. Dziecko, które doświadcza przemocy, potrzebuje przede wszystkim poczucia, że nie jest z tym samo i że może liczyć na wsparcie dorosłych. – mówi Wiktoria Kinik, rzeczniczka prasowa Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę.
Jak rozwijać empatię u Dziecka?
Empatię można rozwijać w codziennych sytuacjach i rozmowach, na przykład:
- Pytaj o emocje: „Wszystko ok?” albo „Jak myślisz, co ona mogła poczuć?”
- Rozmawiaj o wpływie zachowania: „Jak twoje słowa mogły wpłynąć na tę osobę?”
- Pokazuj własnym przykładem, jak reagować na złość, konflikt czy czyjąś krzywdę.
- Ucz zauważania potrzeb innych: „Czego ta osoba mogła w tej sytuacji potrzebować?”
- Rozmawiaj o reagowaniu na przemoc i przypominaj, że dziecko zawsze może zwrócić się o pomoc do zaufanego dorosłego.
Szkoła może pomóc
Rozwijanie empatii to zadanie nie tylko dla rodziców. Szkoła jest jednym z najważniejszych miejsc, w których dzieci uczą się funkcjonowania w grupie, rozwiązywania konfliktów i reagowania na krzywdę.
Dlatego szkoły mogą już dziś dołączyć do programu „Rówieśnicy” i wspólnie z uczniami budować pozytywny klimat szkoły i przeciwdziałać przemocy rówieśniczej: rowiesnicy.fdds.pl/formularz-rejestracyjny.
