W Gdyni i Gdańsku 14 sierpnia odbyło się otwarcie wystawy Instytutu Pamięci Narodowej „Tu rodziła się »Solidarność«” z udziałem prezesa IPN dr. Jarosława Szarka. Gdyńskiej uroczystości towarzyszyła ponadto prezentacja audiobooka IPN ze wspomnieniami Andrzeja Kołodzieja, działacza Wolnych Związków Zawodowych Wybrzeża, w sierpniu 1980 roku organizatora strajku w Stoczni im. Komuny Paryskiej w Gdyni, sygnatariusza Porozumień Sierpniowych, współzałożyciela Solidarności Walczącej.
Tuż przed otwarciem gdyńskiej wystawy uczestnicy złożyli kwiaty pod pomnikiem Ofiar Grudnia ’70. Natomiast gdańską uroczystość rozpoczęło złożenie kwiatów pod pomnikiem Poległych Stoczniowców na Placu Solidarności. W tej części wydarzenia uczestniczyli m.in. marszałek województwa pomorskiego Mieczysław Struk, poseł na Sejm RP Kacper Płażyński, zastępca prezydenta Gdańska Piotr Kowalczuk, działacze opozycji demokratycznej w czasach PRL Joanna i Andrzej Gwiazdowie oraz radni miasta Gdańska.
O wystawie
1 lipca w Mielcu IPN zainaugurował obchody 40. rocznicy powstania „Solidarności”. Zaprezentowana tam wystawa „TU rodziła się »Solidarność«” tego dnia była pokazana równocześnie w 17 miejscowościach rozsianych po całej Polsce.
Na terenie województwa pomorskiego pierwsza prezentacja ekspozycji odbyła się 1 lipca w Tczewie. Kolejny wernisaż miał miejsce 21 lipca w Lęborku.
Ekspozycje mają na celu ukazanie ogólnopolskich masowych strajków z lipca, sierpnia i września 1980 r. Wystawy składają się z części ogólnopolskiej, części regionalnych oraz lokalnych, ukazujących powstawanie „Solidarności” w niemal każdym zakątku naszego kraju. Teksty na panelach wystawowych są prezentowane w języku polskim i angielskim.
Kolejne miejsca prezentacji wystaw stworzą w całej Polsce „Biało-czerwony szlak: TU rodziła się Solidarność”. Trasy wszystkich wystaw regionalnych zbiegną się 28 sierpnia na wernisażu w Warszawie. IPN otworzy ekspozycję łącznie w 53 miejscach w całej Polsce.
Rys historyczny
Latem 1980 roku Polacy, połączeni poczuciem wspólnoty, przeciwstawili się komunistycznemu totalitaryzmowi.
Wprowadzenie podwyżek 1 lipca 1980 roku wywołało falę krótkich, spontanicznych strajków, które rozlały się po kraju. Aby stłumić protesty, władze spełniały lokalne postulaty robotników, lecz strajki obejmowały kolejne ośrodki. W połowie sierpnia zastrajkowała Stocznia Gdańska. Powstał Międzyzakładowy Komitet Strajkowy, który ogłosił 21 postulatów. Jednym z nich było powstanie wolnych związków zawodowych, popierane przez setki zakładów pracy w całej Polsce.
W pamięci społecznej najsilniej zapisały się strajki w Trójmieście, Szczecinie i na Górnym Śląsku, gdzie strajkujący podpisali porozumienia z władzą komunistyczną, ale od lipca do września 1980 roku strajkowało w PRL 700 zakładów pracy. Trzeba pamiętać o masowym charakterze tych wystąpień. Nie tylko w Gdańsku, lecz także w tych kilkuset miejscach, czasem bardzo małych miejscowościach, rodziła się „Solidarność”, która zmieniła bieg historii.
Fot. Izabela Trela/GWP
